<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X53n0859">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 859 因明入正理論直解</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 859 因明入正理論直解</title>
			<author>明 智旭述</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">53</idno>.<idno type="no">859</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">因明入正理論直解</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2006-11-28T08:16:06">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X53.0859.0941c" n="0941c"/>
<lb ed="X" n="0941c01"/>
<lb ed="X" n="0941c02"/>
<lb ed="X" n="0941c03"/>
<lb ed="X" n="0941c04"/>
<lb ed="X" n="0941c05"/><cb:docNumber>No. 859</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0941c06"/><lb ed="R087" n="0153a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>因明入正理論直解</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0941c07"/>
<lb ed="X" n="0941c08"/><lb ed="R087" n="0153a02"/><byline cb:type="author">古吳蕅益釋　智旭　述</byline>
<lb ed="X" n="0941c09"/><lb ed="R087" n="0153a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0941c0901">△解分爲二。初解題。二解文。解題爲三。初正解論
<lb ed="X" n="0941c10"/><lb ed="R087" n="0153a04"/>題。二出論主。三出譯師。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0941c11"/><lb ed="R087" n="0153a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0941c1101">因明入正理論</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0941c12"/><lb ed="R087" n="0153a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0941c1201">因明二字。是能入。正理二字。是所入。因者。諸法所
<lb ed="X" n="0941c13"/><lb ed="R087" n="0153a07"/>以然之故。乃三支比量中之一支。三支。謂宗因喩
<lb ed="X" n="0941c14"/><lb ed="R087" n="0153a08"/>也。宗非因不顯。喩非因不立。因最有力。故標因明。
<lb ed="X" n="0941c15"/><lb ed="R087" n="0153a09"/>因旣明。則能立能破。能破。則邪無不摧。能立。則正
<lb ed="X" n="0941c16"/><lb ed="R087" n="0153a10"/>無不顯。摧邪。則徧計之我法俱破。顯正。則依圓之
<lb ed="X" n="0941c17"/><lb ed="R087" n="0153a11"/>眞俗並立。眞俗二種正理。由因明而得入。故名因
<lb ed="X" n="0941c18"/><lb ed="R087" n="0153a12"/>明入正理也。論者。辯明判決之謂。而有二種。若疏
<lb ed="X" n="0941c19"/><lb ed="R087" n="0153a13"/>決經文。名爲釋論。若依經立義。名爲宗論。今是宗
<lb ed="X" n="0941c20"/><lb ed="R087" n="0153a14"/>論也。</p><p xml:id="pX53p0941c2003" cb:place="inline">△二出論主。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0941c21"/><lb ed="R087" n="0153a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0941c2101"><name role="" type="person">商羯羅</name>主菩薩造</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0941c22"/><lb ed="R087" n="0153a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0941c2201"><name role="" type="person">商羯羅</name>主。未見的翻。或云卽天主也。菩薩如常釋。</p>
<lb ed="X" n="0941c23"/><lb ed="R087" n="0153a17"/><p xml:id="pX53p0941c2301">△三出譯師。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0941c24"/><lb ed="R087" n="0153a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0941c2401">唐三藏法師<name role="" type="person">玄奘</name>譯</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X53.0859.0942a" n="0942a"/>
<lb ed="X" n="0942a01"/><lb ed="R087" n="0153b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0942a0101">法師行迹。載慈恩傳。翻梵成華。名之曰譯。</p><p xml:id="pX53p0942a0117" cb:place="inline">△二解
<lb ed="X" n="0942a02"/><lb ed="R087" n="0153b02"/>文爲三。初以頌攝要。二別釋八門。三以頌總結。初
<lb ed="X" n="0942a03"/><lb ed="R087" n="0153b03"/>中二。初頌八門二益。二明攝諸要義。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0942a04"/><lb ed="R087" n="0153b04"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX53p0942a0401"><l>能立與能破</l><l>及似惟悟他</l><l>現量與比量</l>
<lb ed="X" n="0942a05"/><lb ed="R087" n="0153b05"/><l>及似惟自悟</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0942a06"/><lb ed="R087" n="0153b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0942a0601">一眞能立。二眞能破。三似能立。四似能破。此四門
<lb ed="X" n="0942a07"/><lb ed="R087" n="0153b07"/>令他得悟。總名他益。五眞現量。六眞比量。七似現
<lb ed="X" n="0942a08"/><lb ed="R087" n="0153b08"/>量。八似比量。此四門令自得悟。總名自益。故曰八
<lb ed="X" n="0942a09"/><lb ed="R087" n="0153b09"/>門二益也。此是一論綱宗。下文自釋。不必繁解。若
<lb ed="X" n="0942a10"/><lb ed="R087" n="0153b10"/>欲預知。略陳梗槩。眞能立。謂三支無過。可以顯正。
<lb ed="X" n="0942a11"/><lb ed="R087" n="0153b11"/>開悟他人。眞能破。謂出他過失。可以摧邪。開曉問
<lb ed="X" n="0942a12"/><lb ed="R087" n="0153b12"/>者。似能立。謂雖欲申量。三支帶過。不足曉他。似能
<lb ed="X" n="0942a13"/><lb ed="R087" n="0153b13"/>破。謂雖欲斥他。妄出彼過。彼實無過。眞現量。謂無
<lb ed="X" n="0942a14"/><lb ed="R087" n="0153b14"/>分別智。了法自相。眞比量。謂藉相觀義。有正智生。
<lb ed="X" n="0942a15"/><lb ed="R087" n="0153b15"/>似現量。謂有分別智。於義異轉。似比量。謂虗妄分
<lb ed="X" n="0942a16"/><lb ed="R087" n="0153b16"/>別。不能正解。問曰。眞立眞破。可以悟他。似立似破。
<lb ed="X" n="0942a17"/><lb ed="R087" n="0153b17"/>云何悟他。眞現眞比。可以自悟。似現似比。云何自
<lb ed="X" n="0942a18"/><lb ed="R087" n="0153b18"/>悟。答曰。四眞是藥。四似是病。若不知病。便不識藥。
<lb ed="X" n="0942a19"/><lb ed="R087" n="0154a01"/>是故八門一一須辨。是則能立。能破。眞現。眞比。皆
<lb ed="X" n="0942a20"/><lb ed="R087" n="0154a02"/>號因明。自悟。悟他。皆名爲入。四似及所破。是邪。所
<lb ed="X" n="0942a21"/><lb ed="R087" n="0154a03"/>立所觀所顯。卽正理也。</p><p xml:id="pX53p0942a2110" cb:place="inline">△二明攝諸要義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0942a22"/><lb ed="R087" n="0154a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0942a2201">如是總攝諸論要義。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0942a23"/><lb ed="R087" n="0154a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0942a2301">謂此八門二益。不惟攝此一論。卽<anchor xml:id="nkr_note_add_0942a2301" n="0942a2301"/><anchor xml:id="beg0942a2301" n="0942a2301"/>已<anchor xml:id="end0942a2301"/>總攝諸論要
<lb ed="X" n="0942a24"/><lb ed="R087" n="0154a06"/>義。蓋論義雖多。建章總不出破立二門。會理總不
<pb ed="X" xml:id="X53.0859.0942b" n="0942b"/>
<lb ed="X" n="0942b01"/><lb ed="R087" n="0154a07"/>出權實二智。利益總不出自他二悟故也。</p><p xml:id="pX53p0942b0117" cb:place="inline">△二別
<lb ed="X" n="0942b02"/><lb ed="R087" n="0154a08"/>釋八門爲七。初眞能立門。二似能立門。三眞現量
<lb ed="X" n="0942b03"/><lb ed="R087" n="0154a09"/>眞比量二門。四似現量門。五似比量門。六眞能破
<lb ed="X" n="0942b04"/><lb ed="R087" n="0154a10"/>門。七似能破門。問曰。此釋八門。何故與頌中次第
<lb ed="X" n="0942b05"/><lb ed="R087" n="0154a11"/>不同。答曰。頌約二益以列八門。是取文便。此釋八
<lb ed="X" n="0942b06"/><lb ed="R087" n="0154a12"/>門。意在隨文入觀以成自利利他二益。何者。由眞
<lb ed="X" n="0942b07"/><lb ed="R087" n="0154a13"/>能立。以生正解。由似能立。以防謬解。解成入證。得
<lb ed="X" n="0942b08"/><lb ed="R087" n="0154a14"/>眞現量及眞比量。卽是根本後得二智也。由證二
<lb ed="X" n="0942b09"/><lb ed="R087" n="0154a15"/>智。方知似現似比之僞。是故眞得二智。方能破立
<lb ed="X" n="0942b10"/><lb ed="R087" n="0154a16"/>令他得悟。若似現似比有所言說。但成似破似立
<lb ed="X" n="0942b11"/><lb ed="R087" n="0154a17"/>而<anchor xml:id="nkr_note_add_0942b1101" n="0942b1101"/><anchor xml:id="beg0942b1101" n="0942b1101"/>已<anchor xml:id="end0942b1101"/>。可不愼哉。初眞能立門三。初標。二釋。三結。今
<lb ed="X" n="0942b12"/><lb ed="R087" n="0154a18"/>初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0942b13"/><lb ed="R087" n="0154b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0942b1301">此中宗等多言。名爲能立。由宗因喩多言。開示諸有
<lb ed="X" n="0942b14"/><lb ed="R087" n="0154b02"/>問者未了義故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0942b15"/><lb ed="R087" n="0154b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0942b1501">謂此門中宗因喩多種語言。名爲能立。何以故。由
<lb ed="X" n="0942b16"/><lb ed="R087" n="0154b04"/>此宗因喩多種語言。則能開示諸有問者所未了
<lb ed="X" n="0942b17"/><lb ed="R087" n="0154b05"/>之義故。</p><p xml:id="pX53p0942b1704" cb:place="inline">△二釋又三。初釋宗。二釋因。三釋喩。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0942b18"/><lb ed="R087" n="0154b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0942b1801">此中宗者。謂極成有法。極成能別。差別性故。隨自樂
<lb ed="X" n="0942b19"/><lb ed="R087" n="0154b07"/>爲所成立性。是名爲宗。如有成立聲是無常。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0942b20"/><lb ed="R087" n="0154b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0942b2001">謂此眞能立門三支之中所言宗者。卽是前陳極
<lb ed="X" n="0942b21"/><lb ed="R087" n="0154b09"/>成有法以爲宗依。後陳極成能別以爲宗體。及自
<lb ed="X" n="0942b22"/><lb ed="R087" n="0154b10"/>意許差別性故。故名爲宗。以要言之。但隨其自意
<lb ed="X" n="0942b23"/><lb ed="R087" n="0154b11"/>樂爲所成立性。卽名爲宗。譬如有人。成立聲是無
<lb ed="X" n="0942b24"/><lb ed="R087" n="0154b12"/>常。擧一例諸。凡所成立若不違理。卽是眞能立宗
<pb ed="X" xml:id="X53.0859.0942c" n="0942c"/>
<lb ed="X" n="0942c01"/><lb ed="R087" n="0154b13"/>也。聲之一字。卽前陳有法。無常二字。卽後陳宗體。
<lb ed="X" n="0942c02"/><lb ed="R087" n="0154b14"/>或指明論聲無常。或指餘聲論無常。或總指一切
<lb ed="X" n="0942c03"/><lb ed="R087" n="0154b15"/>聲皆無常。口雖不言。心有所指。卽意許差別性也。
<lb ed="X" n="0942c04"/><lb ed="R087" n="0154b16"/>言極成者。謂道理決定成就。無有互不相許之過。
<lb ed="X" n="0942c05"/><lb ed="R087" n="0154b17"/>言有法者。不同龜毛兔角但是名字。言能別者。正
<lb ed="X" n="0942c06"/><lb ed="R087" n="0154b18"/>是宗體。爲顯前陳有法宗依。是所別故。斷常二見。
<lb ed="X" n="0942c07"/><lb ed="R087" n="0155a01"/>俱是外道所計。今云無常。以破常見。其實非常亦
<lb ed="X" n="0942c08"/><lb ed="R087" n="0155a02"/>復非斷。卽小乘之正印。大乘之初門。故擧此一宗。
<lb ed="X" n="0942c09"/><lb ed="R087" n="0155a03"/>略顯能立。然三界依正。總皆無常。今獨擧聲者。以
<lb ed="X" n="0942c10"/><lb ed="R087" n="0155a04"/>聲塵初生卽滅。不容稍停。尤易顯於無常義故。若
<lb ed="X" n="0942c11"/><lb ed="R087" n="0155a05"/>知聲是無常。便可例知一切無常。旣皆無常。亦決
<lb ed="X" n="0942c12"/><lb ed="R087" n="0155a06"/>無我。豈非顯二空之要訣耶。又明論及聲顯論。皆
<lb ed="X" n="0942c13"/><lb ed="R087" n="0155a07"/>計聲常。故對彼立聲是無常。</p><p xml:id="pX53p0942c1312" cb:place="inline">△二釋因三。初總標
<lb ed="X" n="0942c14"/><lb ed="R087" n="0155a08"/>三相。二別釋二品。三結成因性。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0942c15"/><lb ed="R087" n="0155a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0942c1501">因有三相。何等爲三。謂徧是宗法性。同品定有性。異
<lb ed="X" n="0942c16"/><lb ed="R087" n="0155a10"/>品徧無性。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0942c17"/><lb ed="R087" n="0155a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0942c1701">因者。所由也。所以也。譬如凡所作性。定屬無常。故
<lb ed="X" n="0942c18"/><lb ed="R087" n="0155a12"/>用所作性三字爲所由所以之因。成立無常之宗
<lb ed="X" n="0942c19"/><lb ed="R087" n="0155a13"/>而爲其果也。只此一因。對於宗喩。便有三相。一者
<lb ed="X" n="0942c20"/><lb ed="R087" n="0155a14"/>須要徧是宗及有法之性。如所作性三字。望于聲
<lb ed="X" n="0942c21"/><lb ed="R087" n="0155a15"/>之有法。無常之宗。決定皆有所作性義。故名徧是
<lb ed="X" n="0942c22"/><lb ed="R087" n="0155a16"/>宗法性。擧一例諸。凡所出因。不得與宗法相違也。
<lb ed="X" n="0942c23"/><lb ed="R087" n="0155a17"/>二者於同品喩中。須是定有之性。如甁等無常。名
<lb ed="X" n="0942c24"/><lb ed="R087" n="0155a18"/>同品喩。定有所作性義也。三者於異品喩中。須是
<pb ed="X" xml:id="X53.0859.0943a" n="0943a"/>
<lb ed="X" n="0943a01"/><lb ed="R087" n="0155b01"/>徧無之性。如虗空等非是無常。名異品喩。周徧推
<lb ed="X" n="0943a02"/><lb ed="R087" n="0155b02"/>求。決無所作性義也。</p><p xml:id="pX53p0943a0209" cb:place="inline">△二別釋二品。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0943a03"/><lb ed="R087" n="0155b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0943a0301">云何名爲同品異品。謂所立法均等義品。說名同品。
<lb ed="X" n="0943a04"/><lb ed="R087" n="0155b04"/>如立無常。甁等無常。是名同品。異品者。謂於是處無
<lb ed="X" n="0943a05"/><lb ed="R087" n="0155b05"/>其所立。若有是常。見非所作。如虗空等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0943a06"/><lb ed="R087" n="0155b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0943a0601">言同品者。謂與所立宗法均平齊等之義品也。如
<lb ed="X" n="0943a07"/><lb ed="R087" n="0155b07"/>立無常爲宗。而甁等無常。是名同喩。言異品者。謂
<lb ed="X" n="0943a08"/><lb ed="R087" n="0155b08"/>於是異喩處。無自所立無常之宗。是名異喩。所謂
<lb ed="X" n="0943a09"/><lb ed="R087" n="0155b09"/>若有是常。見非所作。如虗空等。若有是常句。遣無
<lb ed="X" n="0943a10"/><lb ed="R087" n="0155b10"/>常宗。見非所作句。遣所作因。如虗空等句。番甁等
<lb ed="X" n="0943a11"/><lb ed="R087" n="0155b11"/>喩。故上文云異品徧無性也。龍樹云。若所立無說
<lb ed="X" n="0943a12"/><lb ed="R087" n="0155b12"/>名異品。非但與同品相違或異而<anchor xml:id="nkr_note_add_0943a1201" n="0943a1201"/><anchor xml:id="beg0943a1201" n="0943a1201"/>已<anchor xml:id="end0943a1201"/>。</p><p xml:id="pX53p0943a1215" cb:place="inline">△三結成因
<lb ed="X" n="0943a13"/><lb ed="R087" n="0155b13"/>性。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0943a14"/><lb ed="R087" n="0155b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0943a1401">此中所作性。或勤勇無間所發性。徧是宗法。於同品
<lb ed="X" n="0943a15"/><lb ed="R087" n="0155b15"/>定有性。異品徧無性。是無常等因。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0943a16"/><lb ed="R087" n="0155b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0943a1601">謂假如此立聲是無常宗中。或云所作性故以爲
<lb ed="X" n="0943a17"/><lb ed="R087" n="0155b17"/>其因。或云勤勇無間所發性故以爲其因。則徧是
<lb ed="X" n="0943a18"/><lb ed="R087" n="0155b18"/>宗及有法之性。亦是同品定有性。亦是異品徧無
<lb ed="X" n="0943a19"/><lb ed="R087" n="0156a01"/>性。是故得爲無常宗及同喩異喩家之因也。文中
<lb ed="X" n="0943a20"/><lb ed="R087" n="0156a02"/>擧二因者。所作性因。以對明論。勤勇無間所發性
<lb ed="X" n="0943a21"/><lb ed="R087" n="0156a03"/>因。對聲顯論。</p><p xml:id="pX53p0943a2106" cb:place="inline">△三釋喩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0943a22"/><lb ed="R087" n="0156a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0943a2201">喩有二種。一者同法。二者異法。同法者。若於是處顯
<lb ed="X" n="0943a23"/><lb ed="R087" n="0156a05"/>因同品決定有性。謂若所作。見彼無常。譬如甁等。異
<lb ed="X" n="0943a24"/><lb ed="R087" n="0156a06"/>法者。若於是處說所立無。因徧非有。謂若是常。見非
<pb ed="X" xml:id="X53.0859.0943b" n="0943b"/>
<lb ed="X" n="0943b01"/><lb ed="R087" n="0156a07"/>所作。如虗空等。此中常言。表非無常。非所作言。表無
<lb ed="X" n="0943b02"/><lb ed="R087" n="0156a08"/>所作。如有非有。說名非有。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0943b03"/><lb ed="R087" n="0156a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0943b0301">先雙標。次各釋。先釋同法者。若於是喩處顯示因
<lb ed="X" n="0943b04"/><lb ed="R087" n="0156a10"/>之同品決定有性。謂若所作之因。見彼無常之宗。
<lb ed="X" n="0943b05"/><lb ed="R087" n="0156a11"/>則以譬如甁等而爲同喩。甁亦所作。甁亦無常。故
<lb ed="X" n="0943b06"/><lb ed="R087" n="0156a12"/>名爲同法也。次釋異法又二。先正釋。次揀非。先正
<lb ed="X" n="0943b07"/><lb ed="R087" n="0156a13"/>釋異法者。若於是喩處。說所立宗法決定是無。所
<lb ed="X" n="0943b08"/><lb ed="R087" n="0156a14"/>出因性亦徧非有。乃名異法。謂若是常。則無所立
<lb ed="X" n="0943b09"/><lb ed="R087" n="0156a15"/>無常宗法。見非所作。則徧非有所作性因。如虗空
<lb ed="X" n="0943b10"/><lb ed="R087" n="0156a16"/>等。則無甁等可爲同喩。故名爲異法也。次復揀非。
<lb ed="X" n="0943b11"/><lb ed="R087" n="0156a17"/>謂此中所言常者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0943b1101" n="0943b1101"/><anchor xml:id="beg0943b1101" n="0943b1101"/>但<anchor xml:id="end0943b1101"/>爲表示非無常耳。不是立常
<lb ed="X" n="0943b12"/><lb ed="R087" n="0156a18"/>爲宗以與無常相對也。此中所言非所作者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0943b1201" n="0943b1201"/><anchor xml:id="beg0943b1201" n="0943b1201"/>但<anchor xml:id="end0943b1201"/>爲
<lb ed="X" n="0943b13"/><lb ed="R087" n="0156b01"/>表示無所作耳。不是立非所作爲因以與所作相
<lb ed="X" n="0943b14"/><lb ed="R087" n="0156b02"/>對也。譬如有決非有。所以說名非有耳。豈可謂更
<lb ed="X" n="0943b15"/><lb ed="R087" n="0156b03"/>有一箇非有以與有相對哉。此正顯示但借虗空
<lb ed="X" n="0943b16"/><lb ed="R087" n="0156b04"/>常非所作爲異喩。以表無常正宗。決不立虗空爲
<lb ed="X" n="0943b17"/><lb ed="R087" n="0156b05"/>常宗也。若計虗空定有定常。卽是外道故。<anchor xml:id="nkr_note_add_0943b1701" n="0943b1701"/><anchor xml:id="beg0943b1701" n="0943b1701"/>已<anchor xml:id="end0943b1701"/>上眞
<lb ed="X" n="0943b18"/><lb ed="R087" n="0156b06"/>能立門初標二釋竟。</p><p xml:id="pX53p0943b1809" cb:place="inline">△三結。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0943b19"/><lb ed="R087" n="0156b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0943b1901"><anchor xml:id="nkr_note_add_0943b1901" n="0943b1901"/><anchor xml:id="beg0943b1901" n="0943b1901"/>已<anchor xml:id="end0943b1901"/>說宗因等如是多言開悟他時。說名能立。如說聲
<lb ed="X" n="0943b20"/><lb ed="R087" n="0156b08"/>無常者。是立宗言。所作性故者。是宗法言。若是所作
<lb ed="X" n="0943b21"/><lb ed="R087" n="0156b09"/>見彼無常如甁等者。是隨同品言。若是其常見非所
<lb ed="X" n="0943b22"/><lb ed="R087" n="0156b10"/>作如虗空者。是遠離言。惟此三分。說名能立。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0943b23"/><lb ed="R087" n="0156b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0943b2301">前<anchor xml:id="nkr_note_add_0943b2301" n="0943b2301"/><anchor xml:id="beg0943b2301" n="0943b2301"/>已<anchor xml:id="end0943b2301"/>廣釋三支。今更結撮總示。謂上文<anchor xml:id="nkr_note_add_0943b2302" n="0943b2302"/><anchor xml:id="beg0943b2302" n="0943b2302"/>已<anchor xml:id="end0943b2302"/>說宗因
<lb ed="X" n="0943b24"/><lb ed="R087" n="0156b12"/>喩之多種語言。以此開悟他時。說名能立。且如若
<pb ed="X" xml:id="X53.0859.0943c" n="0943c"/>
<lb ed="X" n="0943c01"/><lb ed="R087" n="0156b13"/>說聲無常者。卽是立宗之言。若說所作性故因者。
<lb ed="X" n="0943c02"/><lb ed="R087" n="0156b14"/>卽徧是宗法性之言。若合云凡是所作見彼無常
<lb ed="X" n="0943c03"/><lb ed="R087" n="0156b15"/>如甁等者。卽是隨同品之言。若云設是其常見非
<lb ed="X" n="0943c04"/><lb ed="R087" n="0156b16"/>所作如虗空者。卽是遠離無常宗及所作因之言。
<lb ed="X" n="0943c05"/><lb ed="R087" n="0156b17"/>惟此宗因喩三分。說名能立也。是中異品但名是
<lb ed="X" n="0943c06"/><lb ed="R087" n="0156b18"/>遠離言者。正顯秪是遮遣同法耳。非許更立常宗
<lb ed="X" n="0943c07"/><lb ed="R087" n="0157a01"/>及非所作因也。問曰。隨同品言中。何故先云若是
<lb ed="X" n="0943c08"/><lb ed="R087" n="0157a02"/>所作。次云見彼無常。遠離言中。何故。先云若是其
<lb ed="X" n="0943c09"/><lb ed="R087" n="0157a03"/>常。次云見非所作。答曰。但可云一切所作性皆是
<lb ed="X" n="0943c10"/><lb ed="R087" n="0157a04"/>無常。不可云一切無常皆是所作性。此合之所以
<lb ed="X" n="0943c11"/><lb ed="R087" n="0157a05"/>必先因而後宗也。但可云若是常者定非所作。不
<lb ed="X" n="0943c12"/><lb ed="R087" n="0157a06"/>可云非所作者定是常。此離之所以必先宗而後
<lb ed="X" n="0943c13"/><lb ed="R087" n="0157a07"/>因也。初眞能立門竟。</p><p xml:id="pX53p0943c1309" cb:place="inline">△二似能立門二。初正釋。二
<lb ed="X" n="0943c14"/><lb ed="R087" n="0157a08"/>結過。初中三。初釋似宗。二釋似因。三釋似喩。初又
<lb ed="X" n="0943c15"/><lb ed="R087" n="0157a09"/>三。初標列九過。二別釋九過。三總結九過。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0943c16"/><lb ed="R087" n="0157a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0943c1601">雖樂成立。由與現量等相違故。名似立宗<note place="inline">非眞能立</note>。謂現
<lb ed="X" n="0943c17"/><lb ed="R087" n="0157a11"/>量相違。比量相違。自敎相違。世間相違。自語相違。能
<lb ed="X" n="0943c18"/><lb ed="R087" n="0157a12"/>別不極成。所別不極成。俱不極成。相符極成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0943c19"/><lb ed="R087" n="0157a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0943c1901">下文自釋。不必更解。但出大意。現量。謂無分別智
<lb ed="X" n="0943c20"/><lb ed="R087" n="0157a14"/>所知。比量。謂正分別智所知。自敎。謂不論大乘小
<lb ed="X" n="0943c21"/><lb ed="R087" n="0157a15"/>乘內宗外宗。各有自<anchor xml:id="nkr_note_add_0943c2101" n="0943c2101"/><anchor xml:id="beg0943c2101" n="0943c2101"/>己<anchor xml:id="end0943c2101"/>所稟之敎。世間。謂世人依
<lb ed="X" n="0943c22"/><lb ed="R087" n="0157a16"/>于世諦共所許事。自語。謂自所立法。<anchor xml:id="nkr_note_add_0943c2201" n="0943c2201"/><anchor xml:id="beg0943c2201" n="0943c2201"/>已<anchor xml:id="end0943c2201"/>上五種隨
<lb ed="X" n="0943c23"/><lb ed="R087" n="0157a17"/>一相違。便非眞能立宗者也。能別。謂後陳宗體。所
<lb ed="X" n="0943c24"/><lb ed="R087" n="0157a18"/>別。謂前陳有法。俱。謂宗及有法。<anchor xml:id="nkr_note_add_0943c2401" n="0943c2401"/><anchor xml:id="beg0943c2401" n="0943c2401"/>已<anchor xml:id="end0943c2401"/>上二種隨一不
<pb ed="X" xml:id="X53.0859.0944a" n="0944a"/>
<lb ed="X" n="0944a01"/><lb ed="R087" n="0157b01"/>成。便不可立。況俱不成。豈能立哉。相符。謂與敵家
<lb ed="X" n="0944a02"/><lb ed="R087" n="0157b02"/>更無二趣。旣<anchor xml:id="nkr_note_add_0944a0201" n="0944a0201"/><anchor xml:id="beg0944a0201" n="0944a0201"/>已<anchor xml:id="end0944a0201"/>相符。何勞別立。所以亦名似宗。非
<lb ed="X" n="0944a03"/><lb ed="R087" n="0157b03"/>眞能立也。</p><p xml:id="pX53p0944a0305" cb:place="inline">△二別釋九過。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0944a04"/><lb ed="R087" n="0157b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0944a0401">此中現量相違者。如說聲非所聞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0944a05"/><lb ed="R087" n="0157b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0944a0501">耳識聞聲。是現量境。以聲是耳識相分。耳識正聞
<lb ed="X" n="0944a06"/><lb ed="R087" n="0157b06"/>聲時。不帶名言。無分別故。若於聲是有法而立非
<lb ed="X" n="0944a07"/><lb ed="R087" n="0157b07"/>所聞宗。則違現量道理矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0944a08"/><lb ed="R087" n="0157b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0944a0801">比量相違者。如說甁等是常。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0944a09"/><lb ed="R087" n="0157b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0944a0901">甁雖現有。決歸無常。此乃正分別智之所比知。若
<lb ed="X" n="0944a10"/><lb ed="R087" n="0157b10"/>於甁等有法而立常宗。則違比量所知道理矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0944a11"/><lb ed="R087" n="0157b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0944a1101">自敎相違者。如勝論師立聲爲常。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0944a12"/><lb ed="R087" n="0157b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0944a1201">勝論師立六句義。一實。二德。三業。四大有。五同異。
<lb ed="X" n="0944a13"/><lb ed="R087" n="0157b13"/>六和合。就第二德句中。有二十四種。今聲乃二十
<lb ed="X" n="0944a14"/><lb ed="R087" n="0157b14"/>四中之一也。卽彼自敎。亦謂聲屬德句所攝。惟所
<lb ed="X" n="0944a15"/><lb ed="R087" n="0157b15"/>作性。體非常住。假如彼復立聲爲常。則與自敎相
<lb ed="X" n="0944a16"/><lb ed="R087" n="0157b16"/>違矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0944a17"/><lb ed="R087" n="0157b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0944a1701">世間相違者。如說懷兔非月有故。又如說言人頂骨
<lb ed="X" n="0944a18"/><lb ed="R087" n="0157b18"/>淨。衆生分故。猶如螺貝。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0944a19"/><lb ed="R087" n="0158a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0944a1901">兔因望月而懷姙。人之頂骨是不淨。此皆世人所
<lb ed="X" n="0944a20"/><lb ed="R087" n="0158a02"/>知。今若說母兔之懷小兔。非因望月而有。又或說
<lb ed="X" n="0944a21"/><lb ed="R087" n="0158a03"/>人之頂骨是淨。以是衆生身分故。喩如螺貝。則與
<lb ed="X" n="0944a22"/><lb ed="R087" n="0158a04"/>世間相違矣。當知衆生分故之因。猶如螺貝之喩。
<lb ed="X" n="0944a23"/><lb ed="R087" n="0158a05"/>皆可成立不淨之宗。不可成立淨宗也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0944a24"/><lb ed="R087" n="0158a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0944a2401">自語相違者。如言我母是其石女。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X53.0859.0944b" n="0944b"/>
<lb ed="X" n="0944b01"/><lb ed="R087" n="0158a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0944b0101">生我身者。乃名我母。石女不能生兒。設言母是石
<lb ed="X" n="0944b02"/><lb ed="R087" n="0158a08"/>女。則與自語相違矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0944b03"/><lb ed="R087" n="0158a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0944b0301">能別不極成者。如佛弟子對數論師立聲滅壞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0944b04"/><lb ed="R087" n="0158a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0944b0401">能別。指後陳宗體。如此中滅壞二字是也。聲本刹
<lb ed="X" n="0944b05"/><lb ed="R087" n="0158a11"/>那滅壞。但數論師。決不許聲滅壞。故對彼立滅壞
<lb ed="X" n="0944b06"/><lb ed="R087" n="0158a12"/>宗。名不極成。以彼決不肯信受故也。若欲破數論
<lb ed="X" n="0944b07"/><lb ed="R087" n="0158a13"/>師計聲是實者。應云。聲是有法。決定無實宗。因云。
<lb ed="X" n="0944b08"/><lb ed="R087" n="0158a14"/>三事合成故。同喩如軍林等。破計常亦爾。具如唯
<lb ed="X" n="0944b09"/><lb ed="R087" n="0158a15"/>識初卷中說。三事。卽數論所計薩埵剌闍答摩以
<lb ed="X" n="0944b10"/><lb ed="R087" n="0158a16"/>爲能成。二十三法以爲所成。而聲卽彼所計二十
<lb ed="X" n="0944b11"/><lb ed="R087" n="0158a17"/>三法之一也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0944b12"/><lb ed="R087" n="0158a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0944b1201">所別不極成者。如數論師對佛弟子說我是思。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0944b13"/><lb ed="R087" n="0158b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0944b1301">所別。指前陳有法。如此中我字是也。佛弟子決不
<lb ed="X" n="0944b14"/><lb ed="R087" n="0158b02"/>許立我以爲有法。故對此說我是思。名不極成。以
<lb ed="X" n="0944b15"/><lb ed="R087" n="0158b03"/>佛弟子。決知無我故也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0944b16"/><lb ed="R087" n="0158b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0944b1601">俱不極成者。如勝論師對佛弟子立我以爲和合因
<lb ed="X" n="0944b17"/><lb ed="R087" n="0158b05"/>緣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0944b18"/><lb ed="R087" n="0158b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0944b1801">勝論計我爲實句義攝。由德句中覺。樂。苦。欲。瞋。勤
<lb ed="X" n="0944b19"/><lb ed="R087" n="0158b07"/>勇。行。法。非法。之九種和合因緣。能起智相名我。由
<lb ed="X" n="0944b20"/><lb ed="R087" n="0158b08"/>我與和合句作因緣。和合句令九德與我和合起
<lb ed="X" n="0944b21"/><lb ed="R087" n="0158b09"/>於智相。故擧和合及所起智以顯我體。然佛弟子
<lb ed="X" n="0944b22"/><lb ed="R087" n="0158b10"/>不許實我。則彼立我以爲所別。便不極成。佛弟子
<lb ed="X" n="0944b23"/><lb ed="R087" n="0158b11"/>不許和合句爲實有。則彼立和合因緣以爲能別。
<lb ed="X" n="0944b24"/><lb ed="R087" n="0158b12"/>亦不極成。故云俱不極成也。此和合因緣。是勝論
<pb ed="X" xml:id="X53.0859.0944c" n="0944c"/>
<lb ed="X" n="0944c01"/><lb ed="R087" n="0158b13"/>外道妄計心外實法。乃邪因緣。非正敎中十二因
<lb ed="X" n="0944c02"/><lb ed="R087" n="0158b14"/>緣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0944c03"/><lb ed="R087" n="0158b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0944c0301">相符極成者。如說聲是所聞。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0944c04"/><lb ed="R087" n="0158b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0944c0401">聲是所聞。人皆知之。彼此旣<anchor xml:id="nkr_note_add_0944c0401" n="0944c0401"/><anchor xml:id="beg0944c0401" n="0944c0401"/>已<anchor xml:id="end0944c0401"/>相符。何勞立量對
<lb ed="X" n="0944c05"/><lb ed="R087" n="0158b17"/>辯。故論本云。若如其聲。兩義同許。俱不須說。蓋義
<lb ed="X" n="0944c06"/><lb ed="R087" n="0158b18"/>有違反。方須立量。今旣相符。不須更說。不應說而
<lb ed="X" n="0944c07"/><lb ed="R087" n="0159a01"/>說。卽是多事。故成過也。二別釋九過竟。</p><p xml:id="pX53p0944c0716" cb:place="inline">△三總結
<lb ed="X" n="0944c08"/><lb ed="R087" n="0159a02"/>九過。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0944c09"/><lb ed="R087" n="0159a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0944c0901">如是多言。是遣諸法自相門故。不容成故。立無果故。
<lb ed="X" n="0944c10"/><lb ed="R087" n="0159a04"/>名似立宗過。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0944c11"/><lb ed="R087" n="0159a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0944c1101">多言。指上九種似宗之語言也。遣。違也。前五相違
<lb ed="X" n="0944c12"/><lb ed="R087" n="0159a06"/>過。是遣諸法自相門故。後三不極成及相符極成
<lb ed="X" n="0944c13"/><lb ed="R087" n="0159a07"/>過。是不容成故。立此九種似宗。總不生智果故。所
<lb ed="X" n="0944c14"/><lb ed="R087" n="0159a08"/>以不名眞能立也。遣諸法自相門者。如說聲非所
<lb ed="X" n="0944c15"/><lb ed="R087" n="0159a09"/>聞。卽此非所聞言。便與聲之自相相違。如言甁常。
<lb ed="X" n="0944c16"/><lb ed="R087" n="0159a10"/>卽此常言。便與甁之自相相違。如立聲爲常。亦與
<lb ed="X" n="0944c17"/><lb ed="R087" n="0159a11"/>聲之自相相違。如說懷兔非月有。亦與兔之自相
<lb ed="X" n="0944c18"/><lb ed="R087" n="0159a12"/>相違。如說人頂骨淨。卽此淨言。便與頂骨自相相
<lb ed="X" n="0944c19"/><lb ed="R087" n="0159a13"/>違。如說母是石女。卽此石女之言。便與我母自相
<lb ed="X" n="0944c20"/><lb ed="R087" n="0159a14"/>相違也。不容成者。三種不極成。則敵家不許。故不
<lb ed="X" n="0944c21"/><lb ed="R087" n="0159a15"/>容成。相符極成。則無可諍辯。故不須妄立。亦不容
<lb ed="X" n="0944c22"/><lb ed="R087" n="0159a16"/>成也。立無果者。由眞能立。令人生於正智。名爲有
<lb ed="X" n="0944c23"/><lb ed="R087" n="0159a17"/>果。今似能立。則正智不生。故無果也。</p><p xml:id="pX53p0944c2315" cb:place="inline">△二明似因
<lb ed="X" n="0944c24"/><lb ed="R087" n="0159a18"/>二。初總標。二別釋。今初。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X53.0859.0945a" n="0945a"/>
<lb ed="X" n="0945a01"/><lb ed="R087" n="0159b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0945a0101"><anchor xml:id="nkr_note_add_0945a0101" n="0945a0101"/><anchor xml:id="beg0945a0101" n="0945a0101"/>已<anchor xml:id="end0945a0101"/>說似宗。當說似因。不成。不定。及與相違。是名似因。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0945a02"/><lb ed="R087" n="0159b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0945a0201">四種不成。六種不定。四種相違。皆名似因。非眞能
<lb ed="X" n="0945a03"/><lb ed="R087" n="0159b03"/>立之因也。</p><p xml:id="pX53p0945a0305" cb:place="inline">△二別釋三。初釋不成。二釋不定。三釋
<lb ed="X" n="0945a04"/><lb ed="R087" n="0159b04"/>相違。初中二。初列名。二釋相。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0945a05"/><lb ed="R087" n="0159b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0945a0501">不成有四。一兩俱不成。二隨一不成。三猶豫不成。四
<lb ed="X" n="0945a06"/><lb ed="R087" n="0159b06"/>所依不成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0945a07"/><lb ed="R087" n="0159b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0945a0701">△二釋相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0945a08"/><lb ed="R087" n="0159b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0945a0801">如成立聲爲無常等。若言是眼所見性故。兩俱不成。
<lb ed="X" n="0945a09"/><lb ed="R087" n="0159b09"/>所作性故。對聲顯論。隨一不成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0945a10"/><lb ed="R087" n="0159b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0945a1001">此先釋四不成中之前二種也。設立量云。聲是有
<lb ed="X" n="0945a11"/><lb ed="R087" n="0159b11"/>法。無常爲宗。因云是眼所見性故。則賓主兩皆不
<lb ed="X" n="0945a12"/><lb ed="R087" n="0159b12"/>許。故名兩俱不成也。設立量云。聲是有法。無常爲
<lb ed="X" n="0945a13"/><lb ed="R087" n="0159b13"/>宗。因云所作性故。以對明論。則可成矣。倘以對聲
<lb ed="X" n="0945a14"/><lb ed="R087" n="0159b14"/>顯論。則賓家不許。故名隨一不成也。言明論者。有
<lb ed="X" n="0945a15"/><lb ed="R087" n="0159b15"/>人偏執五明論中之聲論是常。謂其能爲決定不
<lb ed="X" n="0945a16"/><lb ed="R087" n="0159b16"/>易之量以表詮諸法故。唯識論中。則以許能詮故
<lb ed="X" n="0945a17"/><lb ed="R087" n="0159b17"/>破之。謂餘聲亦能詮表。旣非常住。聲論能詮。與餘
<lb ed="X" n="0945a18"/><lb ed="R087" n="0159b18"/>聲同。何獨常住。今以所作性故破之亦得。蓋聲論
<lb ed="X" n="0945a19"/><lb ed="R087" n="0160a01"/>旣是所作。決定無常故也。言聲顯論者。有執一切
<lb ed="X" n="0945a20"/><lb ed="R087" n="0160a02"/>聲性。皆是常住。不從緣生。<anchor xml:id="nkr_note_add_0945a2001" n="0945a2001"/><anchor xml:id="beg0945a2001" n="0945a2001"/>但<anchor xml:id="end0945a2001"/>待外緣顯發。方有詮
<lb ed="X" n="0945a21"/><lb ed="R087" n="0160a03"/>表。故名爲聲顯論。唯識論中。則以待衆緣故破之。
<lb ed="X" n="0945a22"/><lb ed="R087" n="0160a04"/>謂旣待衆緣。喩如甁衣。定非常住。今若對彼立所
<lb ed="X" n="0945a23"/><lb ed="R087" n="0160a05"/>作性故之因。彼將反破斥曰。聲是所顯。豈是所作。
<lb ed="X" n="0945a24"/><lb ed="R087" n="0160a06"/>則賓家不許。犯隨一不成矣。故若對聲顯論。須云
<pb ed="X" xml:id="X53.0859.0945b" n="0945b"/>
<lb ed="X" n="0945b01"/><lb ed="R087" n="0160a07"/>勤勇無間所發性故。卽與唯識論中待衆緣故義
<lb ed="X" n="0945b02"/><lb ed="R087" n="0160a08"/>同。然設以勤勇無間所發性故而對明論。則明論
<lb ed="X" n="0945b03"/><lb ed="R087" n="0160a09"/>不許。亦犯隨一不成。所以上文眞能立中連擧二
<lb ed="X" n="0945b04"/><lb ed="R087" n="0160a10"/>因。其意在此。不可不知。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0945b05"/><lb ed="R087" n="0160a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0945b0501">於霧等性起疑惑時。爲成大種和合火有而有所說。
<lb ed="X" n="0945b06"/><lb ed="R087" n="0160a12"/>猶豫不成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0945b07"/><lb ed="R087" n="0160a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0945b0701">此釋第三不成也。見理未確。妄有所說。名爲猶豫。
<lb ed="X" n="0945b08"/><lb ed="R087" n="0160a14"/>譬如遠見霧起。其實非煙。疑惑是煙。遂爲成立大
<lb ed="X" n="0945b09"/><lb ed="R087" n="0160a15"/>種和合火有之宗而有所說云。遠處火起是有法。
<lb ed="X" n="0945b10"/><lb ed="R087" n="0160a16"/>火與大種和合爲宗。因云以見煙故。是則猶豫不
<lb ed="X" n="0945b11"/><lb ed="R087" n="0160a17"/>確之因。何能成立於宗法也。大種。卽指薪炭等有
<lb ed="X" n="0945b12"/><lb ed="R087" n="0160a18"/>質礙物。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0945b13"/><lb ed="R087" n="0160b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0945b1301">虗空實有。德所依故。對無空論。所依不成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0945b14"/><lb ed="R087" n="0160b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0945b1401">此釋第四不成也。空非心外實法。原不可計定有
<lb ed="X" n="0945b15"/><lb ed="R087" n="0160b03"/>定無。然有外道計空定有。復有外道計空定無。今
<lb ed="X" n="0945b16"/><lb ed="R087" n="0160b04"/>以計定有之因。對彼計定無之論。故名所依不成
<lb ed="X" n="0945b17"/><lb ed="R087" n="0160b05"/>也。計定有者曰。虗空是有法。定有爲宗。因云德所
<lb ed="X" n="0945b18"/><lb ed="R087" n="0160b06"/>依故。謂萬物皆依空生。皆依空住也。計定無者破
<lb ed="X" n="0945b19"/><lb ed="R087" n="0160b07"/>曰。以無物故。名爲虗空。虗空非有。云何可依。則彼
<lb ed="X" n="0945b20"/><lb ed="R087" n="0160b08"/>德所依故之因不成矣。初釋不成有四竟。</p><p xml:id="pX53p0945b2017" cb:place="inline">△二釋
<lb ed="X" n="0945b21"/><lb ed="R087" n="0160b09"/>不定二。初列名。二釋相。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0945b22"/><lb ed="R087" n="0160b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0945b2201">不定有六。一共。二不共。三同品一分轉異品徧轉。四
<lb ed="X" n="0945b23"/><lb ed="R087" n="0160b11"/>異品一分轉同品徧轉。五俱品一分轉。六相違決定。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0945b24"/><lb ed="R087" n="0160b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0945b2401">△二釋相。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X53.0859.0945c" n="0945c"/>
<lb ed="X" n="0945c01"/><lb ed="R087" n="0160b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0945c0101">此中共者。如言聲常。所量性故。常無常品皆共此因。
<lb ed="X" n="0945c02"/><lb ed="R087" n="0160b14"/>是故不定。爲如甁等所量性故。聲是無常。爲如空等
<lb ed="X" n="0945c03"/><lb ed="R087" n="0160b15"/>所量性故。聲是其常。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0945c04"/><lb ed="R087" n="0160b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0945c0401">謂假如立量云。聲是有法。定常爲宗。因云所量性
<lb ed="X" n="0945c05"/><lb ed="R087" n="0160b17"/>故。則常無常品。皆共此因。是故名爲不定過也。今
<lb ed="X" n="0945c06"/><lb ed="R087" n="0160b18"/>當反問之曰。爲如甁等所量性故。聲亦同甁之無
<lb ed="X" n="0945c07"/><lb ed="R087" n="0161a01"/>常耶。爲如空等所量性故。聲亦同空是其常耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0945c08"/><lb ed="R087" n="0161a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0945c0801">言不共者。如說聲常。所聞性故。常無常品皆離此因
<lb ed="X" n="0945c09"/><lb ed="R087" n="0161a03"/>常無常外餘非有故。是猶豫因。此所聞性。其猶何等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0945c10"/><lb ed="R087" n="0161a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0945c1001">謂假如立量云。聲是有法。定常爲宗。因云所聞性
<lb ed="X" n="0945c11"/><lb ed="R087" n="0161a05"/>故。則常無常品皆離此因。是故亦名不定過也。若
<lb ed="X" n="0945c12"/><lb ed="R087" n="0161a06"/>喩如空。空何所聞而顯常。若喩如甁。甁何所聞而
<lb ed="X" n="0945c13"/><lb ed="R087" n="0161a07"/>顯無常。若除空與甁之常無常外。餘同品喩更非
<lb ed="X" n="0945c14"/><lb ed="R087" n="0161a08"/>有故。是則便成猶豫之因。此所聞性。旣非猶空之
<lb ed="X" n="0945c15"/><lb ed="R087" n="0161a09"/>常。又非猶甁之無常。畢竟其猶何等耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0945c16"/><lb ed="R087" n="0161a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0945c1601">同品一分轉異品徧轉者。如說聲非勤勇無間所發。
<lb ed="X" n="0945c17"/><lb ed="R087" n="0161a11"/>無常性故。此中非勤勇無間所發宗。以電空等爲其
<lb ed="X" n="0945c18"/><lb ed="R087" n="0161a12"/>同品。此無常性。於電等有。於空等無。非勤勇無間所
<lb ed="X" n="0945c19"/><lb ed="R087" n="0161a13"/>發宗。以甁等爲異品。於彼徧有。此因以電以甁爲同
<lb ed="X" n="0945c20"/><lb ed="R087" n="0161a14"/>法故。亦是不定。爲如甁等無常性故。彼是勤勇無間
<lb ed="X" n="0945c21"/><lb ed="R087" n="0161a15"/>所發。爲如電等無常性故。彼非勤勇無間所發。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0945c22"/><lb ed="R087" n="0161a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0945c2201">謂假如立量云。聲是有法。非勤勇無間所發爲宗。
<lb ed="X" n="0945c23"/><lb ed="R087" n="0161a17"/>因云無常性故。此無常性之因。於同品止一分轉。
<lb ed="X" n="0945c24"/><lb ed="R087" n="0161a18"/>於異品却徧轉。是故亦名不定過也。蓋此中旣以
<pb ed="X" xml:id="X53.0859.0946a" n="0946a"/>
<lb ed="X" n="0946a01"/><lb ed="R087" n="0161b01"/>非勤勇無間所發爲宗。則當以電空等喩爲其同
<lb ed="X" n="0946a02"/><lb ed="R087" n="0161b02"/>品。然此無常性之因。於電等則有。而於空等則無。
<lb ed="X" n="0946a03"/><lb ed="R087" n="0161b03"/>是同品止一分轉矣。又此非勤勇無間所發宗。當
<lb ed="X" n="0946a04"/><lb ed="R087" n="0161b04"/>以甁等喩爲其異品。然此無常性之因。於彼甁等
<lb ed="X" n="0946a05"/><lb ed="R087" n="0161b05"/>却是徧有。是異品却徧轉矣。上正破竟。此因下。破
<lb ed="X" n="0946a06"/><lb ed="R087" n="0161b06"/>轉計。謂設使此無常性之因。以電以甁爲同法故。
<lb ed="X" n="0946a07"/><lb ed="R087" n="0161b07"/>亦是不定。今試問曰。爲如甁等無常性故。成彼聲
<lb ed="X" n="0946a08"/><lb ed="R087" n="0161b08"/>是勤勇無間所發耶。爲如電等無常性故。成彼聲
<lb ed="X" n="0946a09"/><lb ed="R087" n="0161b09"/>非勤勇無間所發耶。則于同品仍止一分轉。而爲
<lb ed="X" n="0946a10"/><lb ed="R087" n="0161b10"/>不定過矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0946a11"/><lb ed="R087" n="0161b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0946a1101">異品一分轉同品徧轉者。如立宗言。聲是勤勇無間
<lb ed="X" n="0946a12"/><lb ed="R087" n="0161b12"/>所發。無常性故。勤勇無間所發宗。以甁等爲同品。其
<lb ed="X" n="0946a13"/><lb ed="R087" n="0161b13"/>無常性。於此徧有。以電空等爲異品。於彼一分電等
<lb ed="X" n="0946a14"/><lb ed="R087" n="0161b14"/>是有。空等是無。是故如前亦爲不定。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0946a15"/><lb ed="R087" n="0161b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0946a1501">謂假如立量云聲是有法。是勤勇無間所發爲宗。
<lb ed="X" n="0946a16"/><lb ed="R087" n="0161b16"/>因云無常性故。此無常性之因。於同品上雖能徧
<lb ed="X" n="0946a17"/><lb ed="R087" n="0161b17"/>轉。於異品上仍一分轉。不能不轉。是故亦名不定
<lb ed="X" n="0946a18"/><lb ed="R087" n="0161b18"/>過也。蓋勤勇無間所發宗。必以甁等爲同品。今其
<lb ed="X" n="0946a19"/><lb ed="R087" n="0162a01"/>無常性之因。於此甁等徧有。是謂同品徧轉。固無
<lb ed="X" n="0946a20"/><lb ed="R087" n="0162a02"/>過矣。但勤勇無間所發宗。必以電空等爲異品。今
<lb ed="X" n="0946a21"/><lb ed="R087" n="0162a03"/>此無常性之因。於彼一分電等仍復是有。唯於一
<lb ed="X" n="0946a22"/><lb ed="R087" n="0162a04"/>分空等方得是無。豈非異品僅能一分不轉。尙有
<lb ed="X" n="0946a23"/><lb ed="R087" n="0162a05"/>一分轉乎。言是故如前亦爲不定者。謂設使轉計
<lb ed="X" n="0946a24"/><lb ed="R087" n="0162a06"/>此無常性。以電以甁而爲同品。則當難曰。爲如電
<pb ed="X" xml:id="X53.0859.0946b" n="0946b"/>
<lb ed="X" n="0946b01"/><lb ed="R087" n="0162a07"/>等無常性故。成彼聲非勤勇無間所發耶。爲如甁
<lb ed="X" n="0946b02"/><lb ed="R087" n="0162a08"/>等無常性故。成彼聲是勤勇無間所發耶。則仍于
<lb ed="X" n="0946b03"/><lb ed="R087" n="0162a09"/>同品亦止一分轉而爲不定過矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0946b04"/><lb ed="R087" n="0162a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0946b0401">俱品一分轉者。如說聲常。無質礙故。此中常宗。以虗
<lb ed="X" n="0946b05"/><lb ed="R087" n="0162a11"/>空極微爲同品。無質礙性。於虗空等有。於極微等無。
<lb ed="X" n="0946b06"/><lb ed="R087" n="0162a12"/>以甁樂等爲異品。於樂等有。於甁等無。是故此因以
<lb ed="X" n="0946b07"/><lb ed="R087" n="0162a13"/>樂以空爲同法故。亦名不定<note place="inline">樂音洛</note>。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0946b08"/><lb ed="R087" n="0162a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0946b0801">俱品一分轉。謂於同品異品各一分轉一分不轉
<lb ed="X" n="0946b09"/><lb ed="R087" n="0162a15"/>也。上明眞能立因。須是同品定有。異品徧無。定有
<lb ed="X" n="0946b10"/><lb ed="R087" n="0162a16"/>卽徧轉義。徧無卽不轉義。今同品僅一分轉。則非
<lb ed="X" n="0946b11"/><lb ed="R087" n="0162a17"/>定有。異品亦一分轉。則非徧無也。謂假如立量云。
<lb ed="X" n="0946b12"/><lb ed="R087" n="0162a18"/>聲是有法。定常爲宗。因云無質礙故。此無質礙之
<lb ed="X" n="0946b13"/><lb ed="R087" n="0162b01"/>因。於同品喩僅一分轉。不能徧轉。於異品喩仍一
<lb ed="X" n="0946b14"/><lb ed="R087" n="0162b02"/>分轉。不能徧無。是故亦名不定過也。蓋此中常宗
<lb ed="X" n="0946b15"/><lb ed="R087" n="0162b03"/>必將以虗空極微等爲同品喩。今此無質礙性之
<lb ed="X" n="0946b16"/><lb ed="R087" n="0162b04"/>因。於虗空等則有。於極微等則無。是同品僅一分
<lb ed="X" n="0946b17"/><lb ed="R087" n="0162b05"/>轉矣。又此常宗。必將以甁樂等爲異品喩。今此無
<lb ed="X" n="0946b18"/><lb ed="R087" n="0162b06"/>質礙性之因。於樂等仍有。於甁等乃無。是異品仍
<lb ed="X" n="0946b19"/><lb ed="R087" n="0162b07"/>一分轉矣。上正破竟。是故下。破轉計。謂此無質礙
<lb ed="X" n="0946b20"/><lb ed="R087" n="0162b08"/>性之因。設使以樂以空爲同法故。亦名不定。今試
<lb ed="X" n="0946b21"/><lb ed="R087" n="0162b09"/>問曰。爲如空無質礙。證聲是常耶。爲如樂無質礙。
<lb ed="X" n="0946b22"/><lb ed="R087" n="0162b10"/>却證聲是無常耶。則於同品亦仍止一分轉。而爲
<lb ed="X" n="0946b23"/><lb ed="R087" n="0162b11"/>不定過矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0946b24"/><lb ed="R087" n="0162b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0946b2401">相違決定者。如立宗言。聲是無常。所作性故。譬如甁
<pb ed="X" xml:id="X53.0859.0946c" n="0946c"/>
<lb ed="X" n="0946c01"/><lb ed="R087" n="0162b13"/>等。有立聲常。所聞性故。譬如聲性。此二皆是猶豫因
<lb ed="X" n="0946c02"/><lb ed="R087" n="0162b14"/>故。俱名不定。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0946c03"/><lb ed="R087" n="0162b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0946c0301">無常之宗。雖以所作性爲因。然不可說聲非所聞
<lb ed="X" n="0946c04"/><lb ed="R087" n="0162b16"/>性。則不能破妄計常者而立無常。計常之宗。雖以
<lb ed="X" n="0946c05"/><lb ed="R087" n="0162b17"/>所聞性爲因。然不可說聲非所作。則不能破無常
<lb ed="X" n="0946c06"/><lb ed="R087" n="0162b18"/>正說而立常宗。故雖決定相違。而皆猶豫不定也。
<lb ed="X" n="0946c07"/><lb ed="R087" n="0163a01"/>問曰。如何方可破彼計常而立無常。答曰。應翻彼
<lb ed="X" n="0946c08"/><lb ed="R087" n="0163a02"/>量云。聲性是有法。決定無常宗。因云許所聞故。同
<lb ed="X" n="0946c09"/><lb ed="R087" n="0163a03"/>喩如聲塵。或云。所聞聲是有法。決定無常宗。因云
<lb ed="X" n="0946c10"/><lb ed="R087" n="0163a04"/>許是所聞故。同喩如所見色。二釋不定有六境。</p><p xml:id="pX53p0946c1019" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0946c11"/><lb ed="R087" n="0163a05"/>三釋相違二。初列名。二釋相。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0946c12"/><lb ed="R087" n="0163a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0946c1201">相違有四。謂法自相相違因。法差別相違因。有法自
<lb ed="X" n="0946c13"/><lb ed="R087" n="0163a07"/>相相違因。有法差別相違因等。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0946c14"/><lb ed="R087" n="0163a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0946c1401">法自相。卽宗體之言陳。法差別。卽宗體之意許。有
<lb ed="X" n="0946c15"/><lb ed="R087" n="0163a09"/>法自相。卽宗依之言陳。有法差別。卽宗依之意許
<lb ed="X" n="0946c16"/><lb ed="R087" n="0163a10"/>也。</p><p xml:id="pX53p0946c1602" cb:place="inline">△二釋相。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0946c17"/><lb ed="R087" n="0163a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0946c1701">此中法自相相違因者。如說聲常。所作性故。或勸勇
<lb ed="X" n="0946c18"/><lb ed="R087" n="0163a12"/>無間所發性故。此因唯於異品中有。是故相違。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0946c19"/><lb ed="R087" n="0163a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0946c1901">聲是有法。定常爲宗。常卽法之自相也。若以所作
<lb ed="X" n="0946c20"/><lb ed="R087" n="0163a14"/>性爲因。或以勤勇無間所發性爲因。此二因者。惟
<lb ed="X" n="0946c21"/><lb ed="R087" n="0163a15"/>於異品無常宗中則有。是故與常宗自相相違。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0946c22"/><lb ed="R087" n="0163a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0946c2201">法差別相違因者。如說眼等必爲他用。積聚性故。如
<lb ed="X" n="0946c23"/><lb ed="R087" n="0163a17"/>臥具等。此因如能成立眼等必爲他用。如是亦能成
<lb ed="X" n="0946c24"/><lb ed="R087" n="0163a18"/>立所立法差別相違積聚他用。諸臥具等。爲積聚他
<pb ed="X" xml:id="X53.0859.0947a" n="0947a"/>
<lb ed="X" n="0947a01"/><lb ed="R087" n="0163b01"/>所受用故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0947a02"/><lb ed="R087" n="0163b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0947a0201">外道以計我爲宗。而我有二義。一者神我。不生不
<lb ed="X" n="0947a03"/><lb ed="R087" n="0163b03"/>滅。卽是眞常之體。二者我身。積聚四大所成。有生
<lb ed="X" n="0947a04"/><lb ed="R087" n="0163b04"/>有滅。卽是神我之所受用。彼謂譬如積聚臥具等
<lb ed="X" n="0947a05"/><lb ed="R087" n="0163b05"/>物。必爲身用。則積聚四大以爲眼等之身。亦必爲
<lb ed="X" n="0947a06"/><lb ed="R087" n="0163b06"/>神我所用。若無神我。何須四大積聚之身。譬如若
<lb ed="X" n="0947a07"/><lb ed="R087" n="0163b07"/>無四大積聚之身。何須臥具等物。故立量云。眼等
<lb ed="X" n="0947a08"/><lb ed="R087" n="0163b08"/>是有法。必爲他神我所用宗。因云眼等是積聚性
<lb ed="X" n="0947a09"/><lb ed="R087" n="0163b09"/>故。同喩如積聚臥具必爲身之所用也。此中他之
<lb ed="X" n="0947a10"/><lb ed="R087" n="0163b10"/>一字。卽彼所計宗體。名之爲法。然約眼等。則以神
<lb ed="X" n="0947a11"/><lb ed="R087" n="0163b11"/>我爲他。若約臥具。則又以眼等之積聚身爲他。是
<lb ed="X" n="0947a12"/><lb ed="R087" n="0163b12"/>一他字法上。而有二種差別之不同矣。今故破曰。
<lb ed="X" n="0947a13"/><lb ed="R087" n="0163b13"/>此積聚性之因。假如能成立眼等必爲神我之他
<lb ed="X" n="0947a14"/><lb ed="R087" n="0163b14"/>所用。如是亦能成立彼自所立法中差別相違之
<lb ed="X" n="0947a15"/><lb ed="R087" n="0163b15"/>義而爲積聚之他所用。何以故。現見諸臥具等。但
<lb ed="X" n="0947a16"/><lb ed="R087" n="0163b16"/>爲積聚他之所受用故。旣積聚臥具。但爲積聚他
<lb ed="X" n="0947a17"/><lb ed="R087" n="0163b17"/>用。則積聚身。又豈必爲神我用哉。蓋設使果有神
<lb ed="X" n="0947a18"/><lb ed="R087" n="0163b18"/>我。而神我旣不須臥具。又何須身。又積聚臥具。旣
<lb ed="X" n="0947a19"/><lb ed="R087" n="0164a01"/>但爲積聚身用。則積聚身。亦但當爲積聚他用。若
<lb ed="X" n="0947a20"/><lb ed="R087" n="0164a02"/>神我亦是積聚。故名爲他。則是無常。亦非眞我。若
<lb ed="X" n="0947a21"/><lb ed="R087" n="0164a03"/>神我非是積聚。則不當用積聚眼等。以積聚身。乃
<lb ed="X" n="0947a22"/><lb ed="R087" n="0164a04"/>須受用積聚物故。是中所立法三字。卽指外道所
<lb ed="X" n="0947a23"/><lb ed="R087" n="0164a05"/>立必爲他用宗體。彼欲以積聚性之因。成立神我
<lb ed="X" n="0947a24"/><lb ed="R087" n="0164a06"/>之他而爲能用。今卽以彼積聚性之因。却成立積
<pb ed="X" xml:id="X53.0859.0947b" n="0947b"/>
<lb ed="X" n="0947b01"/><lb ed="R087" n="0164a07"/>聚之他而爲能用。則神我不攻自破。故名法差別
<lb ed="X" n="0947b02"/><lb ed="R087" n="0164a08"/>相違也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0947b03"/><lb ed="R087" n="0164a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0947b0301">有法自相相違因者。如說有性。非實非德非業。有一
<lb ed="X" n="0947b04"/><lb ed="R087" n="0164a10"/>實故。有德業故。如同異性。此因如能成遮實等。如是
<lb ed="X" n="0947b05"/><lb ed="R087" n="0164a11"/>亦能成遮有性。俱決定故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0947b06"/><lb ed="R087" n="0164a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0947b0601">勝論立六句義。一實句。謂地等九種。二德句。謂色
<lb ed="X" n="0947b07"/><lb ed="R087" n="0164a13"/>等二十四種。三業句。謂取等五種。四大有句。謂離
<lb ed="X" n="0947b08"/><lb ed="R087" n="0164a14"/>實德業外別有一法爲體。由此大有。乃有實德業
<lb ed="X" n="0947b09"/><lb ed="R087" n="0164a15"/>故。蓋計大有是能有。實德業是所有也。五同異句。
<lb ed="X" n="0947b10"/><lb ed="R087" n="0164a16"/>謂由此句故。令諸法各有同異。如地望地。有其同
<lb ed="X" n="0947b11"/><lb ed="R087" n="0164a17"/>義。地望水等。有其異義。地之同異。是地非水。水等
<lb ed="X" n="0947b12"/><lb ed="R087" n="0164a18"/>亦然。妄計此同異句亦別有自性也。六和合句。謂
<lb ed="X" n="0947b13"/><lb ed="R087" n="0164b01"/>法和聚。由和合句。如鳥飛空。忽至樹枝住而不去。
<lb ed="X" n="0947b14"/><lb ed="R087" n="0164b02"/>由和合句故。令有住業也。今先就彼妄計立量。然
<lb ed="X" n="0947b15"/><lb ed="R087" n="0164b03"/>後出過。先立量云。假如說大有性是有法。非實非
<lb ed="X" n="0947b16"/><lb ed="R087" n="0164b04"/>德非業宗。因云有一實故有德業故。喩如同異性。
<lb ed="X" n="0947b17"/><lb ed="R087" n="0164b05"/>次出過云。此有一實故有德業故之因。假如能成
<lb ed="X" n="0947b18"/><lb ed="R087" n="0164b06"/>立彼遮于實等而云非實非德非業是大有性。如
<lb ed="X" n="0947b19"/><lb ed="R087" n="0164b07"/>是亦能立遮大有性而云非實非德非業卽亦非
<lb ed="X" n="0947b20"/><lb ed="R087" n="0164b08"/>大有性。何以故。有實德業者。旣決定非實德業。則
<lb ed="X" n="0947b21"/><lb ed="R087" n="0164b09"/>實德業有者。亦決定非大有性。俱決定故。應申量
<lb ed="X" n="0947b22"/><lb ed="R087" n="0164b10"/>云。彼所執大有性是有法。旣非實非德非業。應亦
<lb ed="X" n="0947b23"/><lb ed="R087" n="0164b11"/>非大有性宗。因云有一實故有德業故。喩如實德
<lb ed="X" n="0947b24"/><lb ed="R087" n="0164b12"/>業。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X53.0859.0947c" n="0947c"/>
<lb ed="X" n="0947c01"/><lb ed="R087" n="0164b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0947c0101">有法差別相違因者。如卽此因。卽於前宗有法差別
<lb ed="X" n="0947c02"/><lb ed="R087" n="0164b14"/>作有緣性。亦能成立與此相違作非有緣性。如遮實
<lb ed="X" n="0947c03"/><lb ed="R087" n="0164b15"/>等。俱決定故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0947c04"/><lb ed="R087" n="0164b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0947c0401">此因。卽指有一實故有德業故之因也。前宗有法
<lb ed="X" n="0947c05"/><lb ed="R087" n="0164b17"/>差別。指前文言陳雖<anchor xml:id="nkr_note_add_0947c0501" n="0947c0501"/><anchor xml:id="beg0947c0501" n="0947c0501"/>但<anchor xml:id="end0947c0501"/>明大有句是有。意許則計
<lb ed="X" n="0947c06"/><lb ed="R087" n="0164b18"/>實句德句業句皆有也。緣性。卽因也。謂假如卽此
<lb ed="X" n="0947c07"/><lb ed="R087" n="0165a01"/>有一實故有德業故之因。卽於前非實非德非業
<lb ed="X" n="0947c08"/><lb ed="R087" n="0165a02"/>之宗。其有法差別上。幷可作有實句有德句有業
<lb ed="X" n="0947c09"/><lb ed="R087" n="0165a03"/>句之因。然亦便能成立異此相違。而作非有實句
<lb ed="X" n="0947c10"/><lb ed="R087" n="0165a04"/>非有德句非有業句之因。何以故。如以此有一實
<lb ed="X" n="0947c11"/><lb ed="R087" n="0165a05"/>故有德業故之因。而遮大有句非德非實非業。於
<lb ed="X" n="0947c12"/><lb ed="R087" n="0165a06"/>大有句外決定別有實德業句。亦卽以此有一實
<lb ed="X" n="0947c13"/><lb ed="R087" n="0165a07"/>故有德業故之因。而成大有句外決定非有實句
<lb ed="X" n="0947c14"/><lb ed="R087" n="0165a08"/>德句業句。俱決定故。是中外量云。實德業是有法。
<lb ed="X" n="0947c15"/><lb ed="R087" n="0165a09"/>離大有性外決定別有宗。因云有一實故有德業
<lb ed="X" n="0947c16"/><lb ed="R087" n="0165a10"/>故。喩如同異性。申違量云。彼所執實德業是有法。
<lb ed="X" n="0947c17"/><lb ed="R087" n="0165a11"/>離大有性外決定非有宗。因云有一實故有。德業
<lb ed="X" n="0947c18"/><lb ed="R087" n="0165a12"/>故。喩如大有性。三釋相違有四竟。<anchor xml:id="nkr_note_add_0947c1801" n="0947c1801"/><anchor xml:id="beg0947c1801" n="0947c1801"/>已<anchor xml:id="end0947c1801"/>上明似因竟。</p>
<lb ed="X" n="0947c19"/><lb ed="R087" n="0165a13"/><p xml:id="pX53p0947c1901">△三明似喩二。初總標。二別釋。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0947c20"/><lb ed="R087" n="0165a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0947c2001"><anchor xml:id="nkr_note_add_0947c2001" n="0947c2001"/><anchor xml:id="beg0947c2001" n="0947c2001"/>已<anchor xml:id="end0947c2001"/>說似因。當說似喩。似同法喩。有其五種。一能立法
<lb ed="X" n="0947c21"/><lb ed="R087" n="0165a15"/>不成。二所立法不成。三俱不成。四無合。五倒合。似異
<lb ed="X" n="0947c22"/><lb ed="R087" n="0165a16"/>法喩亦有五種。一所立不遣。二能立不遣。三俱不遣。
<lb ed="X" n="0947c23"/><lb ed="R087" n="0165a17"/>四不離。五倒離。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0947c24"/><lb ed="R087" n="0165a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0947c2401">△二別釋。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X53.0859.0948a" n="0948a"/>
<lb ed="X" n="0948a01"/><lb ed="R087" n="0165b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0948a0101">能立法不成者。如說聲常。無質礙故。諸無質礙。見彼
<lb ed="X" n="0948a02"/><lb ed="R087" n="0165b02"/>是常。猶如極微。然彼極微。所成立法常性是有。能成
<lb ed="X" n="0948a03"/><lb ed="R087" n="0165b03"/>立法無質礙無。以諸極微。質礙性故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0948a04"/><lb ed="R087" n="0165b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0948a0401">能立。卽因也。所立。卽宗也。假如說言。聲是有法。定
<lb ed="X" n="0948a05"/><lb ed="R087" n="0165b05"/>常爲宗。因云無質礙故。合云。諸無質礙。見彼是常。
<lb ed="X" n="0948a06"/><lb ed="R087" n="0165b06"/>猶如極微。然彼極微之喩。於宗法常性。縱許是有。
<lb ed="X" n="0948a07"/><lb ed="R087" n="0165b07"/>而於因法之無質礙。則便是無。何以故。以諸極微。
<lb ed="X" n="0948a08"/><lb ed="R087" n="0165b08"/>亦是質礙性故。是則喩與因違。故名能立法不成
<lb ed="X" n="0948a09"/><lb ed="R087" n="0165b09"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0948a10"/><lb ed="R087" n="0165b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0948a1001">所立法不成者。謂說如覺。然一切覺。能成立法無質
<lb ed="X" n="0948a11"/><lb ed="R087" n="0165b11"/>礙有。所成立法常住性無。以一切覺。皆無常故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0948a12"/><lb ed="R087" n="0165b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0948a1201">此亦以聲常爲宗。無質礙故爲因。而喩如覺。然一
<lb ed="X" n="0948a13"/><lb ed="R087" n="0165b13"/>切覺。雖於因法之無質礙則有。而於宗法之常住
<lb ed="X" n="0948a14"/><lb ed="R087" n="0165b14"/>性則無。何以故。以一切覺皆無常故。是則喩與宗
<lb ed="X" n="0948a15"/><lb ed="R087" n="0165b15"/>違。故名所立法不成也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0948a16"/><lb ed="R087" n="0165b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0948a1601">俱不成者。復有二種。有及非有。若言如甁。有。俱不成。
<lb ed="X" n="0948a17"/><lb ed="R087" n="0165b17"/>若說如空。對非有論。無。俱不成。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0948a18"/><lb ed="R087" n="0165b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0948a1801">俱不成。謂於所成宗法及能成因皆有不成過也
<lb ed="X" n="0948a19"/><lb ed="R087" n="0166a01"/>此復二種。一者有喩。而喩與宗因相違。故俱不成。
<lb ed="X" n="0948a20"/><lb ed="R087" n="0166a02"/>二者非有喩。喩旣非有。不足以成宗因。故俱不成。
<lb ed="X" n="0948a21"/><lb ed="R087" n="0166a03"/>先釋有喩。若言聲常。無質礙故。同喩如甁。甁雖是
<lb ed="X" n="0948a22"/><lb ed="R087" n="0166a04"/>有。而性無常。復有質礙。故俱不成也。次釋非有。若
<lb ed="X" n="0948a23"/><lb ed="R087" n="0166a05"/>說聲常。無質礙故。喩如虗空。此對有空論說則可。
<lb ed="X" n="0948a24"/><lb ed="R087" n="0166a06"/>設對非有空論。則空旣無矣。何得論常無常礙無
<pb ed="X" xml:id="X53.0859.0948b" n="0948b"/>
<lb ed="X" n="0948b01"/><lb ed="R087" n="0166a07"/>礙哉。故亦俱不成也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0948b02"/><lb ed="R087" n="0166a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0948b0201">無合者。謂於是處無有配合。但於甁等雙現能立所
<lb ed="X" n="0948b03"/><lb ed="R087" n="0166a09"/>立二法。如言於甁。見所作性及無常性。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0948b04"/><lb ed="R087" n="0166a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0948b0401">能立。卽因。指見所作性也。所立。卽宗。指無常性也。
<lb ed="X" n="0948b05"/><lb ed="R087" n="0166a11"/>理應合云。諸所作性皆是無常。同喩如甁。方能顯
<lb ed="X" n="0948b06"/><lb ed="R087" n="0166a12"/>義。今旣無合。則義不顯。故亦爲過也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0948b07"/><lb ed="R087" n="0166a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0948b0701">倒合者。謂應說言諸所作者皆是無常。而倒說言諸
<lb ed="X" n="0948b08"/><lb ed="R087" n="0166a14"/>無常者皆是所作。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0948b09"/><lb ed="R087" n="0166a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0948b0901">亦有無常而非所作者。故亦成過。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0948b10"/><lb ed="R087" n="0166a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0948b1001">如是名似同法喩品。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0948b11"/><lb ed="R087" n="0166a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0948b1101">此總結似同法喩有五種也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0948b12"/><lb ed="R087" n="0166a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0948b1201">似異法中。所立不遣者。且如有言。諸無常者見彼質
<lb ed="X" n="0948b13"/><lb ed="R087" n="0166b01"/>礙。譬如極微。由於極微。所成立法常性不遣。彼立極
<lb ed="X" n="0948b14"/><lb ed="R087" n="0166b02"/>微是常性故。能成立法無質礙無。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0948b15"/><lb ed="R087" n="0166b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0948b1501">凡立異喩。本爲反顯同法。故欲以無常反顯常宗。
<lb ed="X" n="0948b16"/><lb ed="R087" n="0166b04"/>質礙反顯無質礙因。須立異喩。乃可反顯同喩。且
<lb ed="X" n="0948b17"/><lb ed="R087" n="0166b05"/>如立聲常者。或復有言諸無常者見彼質礙譬如
<lb ed="X" n="0948b18"/><lb ed="R087" n="0166b06"/>極微。則此異喩。於其所立常宗不遣。以彼外道本
<lb ed="X" n="0948b19"/><lb ed="R087" n="0166b07"/>立極微是常。而今反以極微爲異喩。是宗反成無
<lb ed="X" n="0948b20"/><lb ed="R087" n="0166b08"/>常。不足顯常宗矣。故此異喩微塵。唯於無質礙因
<lb ed="X" n="0948b21"/><lb ed="R087" n="0166b09"/>則無。而於常宗仍有。是于因成異喩。于宗不成異
<lb ed="X" n="0948b22"/><lb ed="R087" n="0166b10"/>喩。名爲所立不遣也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0948b23"/><lb ed="R087" n="0166b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0948b2301">能立不遣者。謂說如業。<anchor xml:id="nkr_note_add_0948b2301" n="0948b2301"/><anchor xml:id="beg0948b2301" n="0948b2301"/>但<anchor xml:id="end0948b2301"/>遣所立。不遣能立。彼說諸
<lb ed="X" n="0948b24"/><lb ed="R087" n="0166b12"/>業無質礙故。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X53.0859.0948c" n="0948c"/>
<lb ed="X" n="0948c01"/><lb ed="R087" n="0166b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0948c0101">謂若立聲常者。或說異喩如業。此則但遣所立常
<lb ed="X" n="0948c02"/><lb ed="R087" n="0166b14"/>宗。不遣能立無質礙因。以彼說諸業無質礙故。是
<lb ed="X" n="0948c03"/><lb ed="R087" n="0166b15"/>則於宗成異喩。於因不成異喩。名爲能立不遣也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0948c04"/><lb ed="R087" n="0166b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0948c0401">俱不遣者。對彼有論說如虗空。由彼虗空。不遣常住
<lb ed="X" n="0948c05"/><lb ed="R087" n="0166b17"/>無質礙性。以說虗空是常性故。無質礙故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0948c06"/><lb ed="R087" n="0166b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0948c0601">謂若無虗空論立聲常者。或說異喩如虗空。以對
<lb ed="X" n="0948c07"/><lb ed="R087" n="0167a01"/>有虗空論。則彼虗空二字。不能遣常住宗。亦不能
<lb ed="X" n="0948c08"/><lb ed="R087" n="0167a02"/>遣無質礙因。一總不成異喩。故名俱不遣也。何以
<lb ed="X" n="0948c09"/><lb ed="R087" n="0167a03"/>故。以彼有虗空論。說虗空是常性故。無質礙故。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0948c10"/><lb ed="R087" n="0167a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0948c1001">不離者。謂說如甁。見無常性。有質礙性。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0948c11"/><lb ed="R087" n="0167a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0948c1101">謂彼立常宗者。但云異喩如甁。見無常性。有質礙
<lb ed="X" n="0948c12"/><lb ed="R087" n="0167a06"/>性。而不云諸無常者。見彼質礙。猶如甁等。則離遣
<lb ed="X" n="0948c13"/><lb ed="R087" n="0167a07"/>之旨不顯。故名不離。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0948c14"/><lb ed="R087" n="0167a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0948c1401">倒離者。謂如說言。諸質礙者皆是無常。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0948c15"/><lb ed="R087" n="0167a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0948c1501">若約無常宗同喩。正應合云。諸質礙者。見彼無常。
<lb ed="X" n="0948c16"/><lb ed="R087" n="0167a10"/>喩如甁等。今約立常宗異喩。故應離云。諸無常者
<lb ed="X" n="0948c17"/><lb ed="R087" n="0167a11"/>見彼質礙。方不顚倒。如或說言諸質礙者皆是無
<lb ed="X" n="0948c18"/><lb ed="R087" n="0167a12"/>常。則名倒離。蓋合必先因而後宗。離必先宗而後
<lb ed="X" n="0948c19"/><lb ed="R087" n="0167a13"/>因。語脉應爾。決不可亂。亂則非眞能立也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0948c1901" n="0948c1901"/><anchor xml:id="beg0948c1901" n="0948c1901"/>已<anchor xml:id="end0948c1901"/>上第
<lb ed="X" n="0948c20"/><lb ed="R087" n="0167a14"/>二似能立門中初正釋竟。</p><p xml:id="pX53p0948c2011" cb:place="inline">△二結過。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0948c21"/><lb ed="R087" n="0167a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0948c2101">如是等似宗因喩言。非正能立。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0948c22"/><lb ed="R087" n="0167a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0948c2201">二似能立門竟。</p><p xml:id="pX53p0948c2207" cb:place="inline">△三眞現量眞比量二門爲三。初
<lb ed="X" n="0948c23"/><lb ed="R087" n="0167a17"/>總標。二別釋。三總結。今初。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0948c24"/><lb ed="R087" n="0167a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0948c2401">復次爲自開悟。當知惟有現比二量。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X53.0859.0949a" n="0949a"/>
<lb ed="X" n="0949a01"/><lb ed="R087" n="0167b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0949a0101">△二別釋。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0949a02"/><lb ed="R087" n="0167b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0949a0201">此中現量。謂無分別。若有正智。於色等義。離名種等
<lb ed="X" n="0949a03"/><lb ed="R087" n="0167b03"/>所有分別。現現別轉。故名現量。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0949a04"/><lb ed="R087" n="0167b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0949a0401">現者。顯現分明也。量者。度量楷定也。無分別者。分
<lb ed="X" n="0949a05"/><lb ed="R087" n="0167b05"/>別有三種。一自性分別。二隨念分別。三計度分別。
<lb ed="X" n="0949a06"/><lb ed="R087" n="0167b06"/>今無隨念計度二種分別。名之爲現。<anchor xml:id="nkr_note_add_0949a0601" n="0949a0601"/><anchor xml:id="beg0949a0601" n="0949a0601"/>但<anchor xml:id="end0949a0601"/>有自性分
<lb ed="X" n="0949a07"/><lb ed="R087" n="0167b07"/>別。名之爲量。自性分別。卽無分別。非謂如土木金
<lb ed="X" n="0949a08"/><lb ed="R087" n="0167b08"/>石也。圓覺經云。譬如眼光。曉了前境。其光圓滿。得
<lb ed="X" n="0949a09"/><lb ed="R087" n="0167b09"/>無憎愛。夫曉了前境。卽是自性分別。卽是正智。得
<lb ed="X" n="0949a10"/><lb ed="R087" n="0167b10"/>無憎愛。卽無隨念計度。卽無分別也。統論現量所
<lb ed="X" n="0949a11"/><lb ed="R087" n="0167b11"/>攝。則根本智證眞如理。正名現量。第八識之見分
<lb ed="X" n="0949a12"/><lb ed="R087" n="0167b12"/>緣三種性境。亦名現量。前五識及同時意識緣現
<lb ed="X" n="0949a13"/><lb ed="R087" n="0167b13"/>在境。亦名現量。定中獨頭意識緣禪定境。亦名現
<lb ed="X" n="0949a14"/><lb ed="R087" n="0167b14"/>量。如此心王在現量時。所有相應心所亦皆同名
<lb ed="X" n="0949a15"/><lb ed="R087" n="0167b15"/>現量。又一切心王心所之自證分緣於見分。亦名
<lb ed="X" n="0949a16"/><lb ed="R087" n="0167b16"/>現量。證自證分與自證分更互相緣。亦皆通名現
<lb ed="X" n="0949a17"/><lb ed="R087" n="0167b17"/>量。故此現量正智。雖復昏迷倒惑毛道異生。未嘗
<lb ed="X" n="0949a18"/><lb ed="R087" n="0167b18"/>不具。但日用不知耳。今且就前五識及同時意識
<lb ed="X" n="0949a19"/><lb ed="R087" n="0168a01"/>以辨其相。故云。若有正智。於色聲香味觸法之義。
<lb ed="X" n="0949a20"/><lb ed="R087" n="0168a02"/>離於名言習氣種子所有虗妄隨念計度二種分
<lb ed="X" n="0949a21"/><lb ed="R087" n="0168a03"/>別。各於自相分境現現別轉。故名現量。言色等義
<lb ed="X" n="0949a22"/><lb ed="R087" n="0168a04"/>者。六塵本是六識自所變相。非心外法。無性。無生。
<lb ed="X" n="0949a23"/><lb ed="R087" n="0168a05"/>不屬名言也。言現現別轉者。謂見分顯現了別。相
<lb ed="X" n="0949a24"/><lb ed="R087" n="0168a06"/>分顯現轉變。<anchor xml:id="nkr_note_add_0949a2401" n="0949a2401"/><anchor xml:id="beg0949a2401" n="0949a2401"/>但<anchor xml:id="end0949a2401"/>是依他起性。不墮徧計執情。故得
<pb ed="X" xml:id="X53.0859.0949b" n="0949b"/>
<lb ed="X" n="0949b01"/><lb ed="R087" n="0168a07"/>名現量也。唯識論問云。色等外境。分明見證。現量
<lb ed="X" n="0949b02"/><lb ed="R087" n="0168a08"/>所得。寧撥爲無。答云。現量證時。不執爲外。後意分
<lb ed="X" n="0949b03"/><lb ed="R087" n="0168a09"/>別妄生外想。故古人曰。見色聞聲。止可一度。又有
<lb ed="X" n="0949b04"/><lb ed="R087" n="0168a10"/>頌曰。綵雲端裏仙人現。手把紅羅扇遮面。急須著
<lb ed="X" n="0949b05"/><lb ed="R087" n="0168a11"/>眼看仙人。莫看仙人手中扇。旨哉言乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0949b06"/><lb ed="R087" n="0168a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0949b0601">言比量者。謂藉衆相而觀於義相有三種。如前<anchor xml:id="nkr_note_add_0949b0601" n="0949b0601"/><anchor xml:id="beg0949b0601" n="0949b0601"/>已<anchor xml:id="end0949b0601"/>說。
<lb ed="X" n="0949b07"/><lb ed="R087" n="0168a13"/>由彼爲因。於所比義。有正智生。了知有火。或無常等。
<lb ed="X" n="0949b08"/><lb ed="R087" n="0168a14"/>是名比量。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0949b09"/><lb ed="R087" n="0168a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0949b0901">相有三種。卽因中三相離十四過也。因見煙故。了
<lb ed="X" n="0949b10"/><lb ed="R087" n="0168a16"/>知有火。以譬因見所作。知法無常。雖未現證。而於
<lb ed="X" n="0949b11"/><lb ed="R087" n="0168a17"/>所觀境義不謬。故名比量。題稱因明。正由於此。惟
<lb ed="X" n="0949b12"/><lb ed="R087" n="0168a18"/>稟正敎人。第六識與正解等諸心所相應者有之。</p>
<lb ed="X" n="0949b13"/><lb ed="R087" n="0168b01"/><p xml:id="pX53p0949b1301">△三總結。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0949b14"/><lb ed="R087" n="0168b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0949b1401">於二量中。卽智名果。是證相故。如有作用而顯現故。
<lb ed="X" n="0949b15"/><lb ed="R087" n="0168b03"/>亦名爲量。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0949b16"/><lb ed="R087" n="0168b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0949b1601">言此現比二量之中。卽現量無分別正智。及比量
<lb ed="X" n="0949b17"/><lb ed="R087" n="0168b05"/>所生有分別正智。名之爲果。以現量是證相故。以
<lb ed="X" n="0949b18"/><lb ed="R087" n="0168b06"/>比量雖未現證。如有作用而顯現故。亦名爲量。</p><p xml:id="pX53p0949b1819" cb:place="inline">△
<lb ed="X" n="0949b19"/><lb ed="R087" n="0168b07"/>四似現量門。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0949b20"/><lb ed="R087" n="0168b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0949b2001">有分別智。於義異轉。名似現量。謂諸有智。了甁衣等
<lb ed="X" n="0949b21"/><lb ed="R087" n="0168b09"/>分別而生。由彼於義。不以自相爲境界故。名似現量。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0949b22"/><lb ed="R087" n="0168b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0949b2201">世人現見甁衣等種種假物。妄謂亦是現量。其實
<lb ed="X" n="0949b23"/><lb ed="R087" n="0168b11"/>皆由分別而生。以彼有分別智。於色等義不得自
<lb ed="X" n="0949b24"/><lb ed="R087" n="0168b12"/>相。但是於義異轉。與上所云現現別轉者不侔。故
<pb ed="X" xml:id="X53.0859.0949c" n="0949c"/>
<lb ed="X" n="0949c01"/><lb ed="R087" n="0168b13"/>名似現量也。</p><p xml:id="pX53p0949c0106" cb:place="inline">△五似比量門。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0949c02"/><lb ed="R087" n="0168b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0949c0201">若似因智爲先。所起諸似義智。名似比量。似因多種。
<lb ed="X" n="0949c03"/><lb ed="R087" n="0168b15"/>如先<anchor xml:id="nkr_note_add_0949c0301" n="0949c0301"/><anchor xml:id="beg0949c0301" n="0949c0301"/>已<anchor xml:id="end0949c0301"/>說。用彼爲因。於似所比諸有智生。不能正解。
<lb ed="X" n="0949c04"/><lb ed="R087" n="0168b16"/>名似比量。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0949c05"/><lb ed="R087" n="0168b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0949c0501">謂若以帶十四過之似因智而爲先導。所起虗妄
<lb ed="X" n="0949c06"/><lb ed="R087" n="0168b18"/>分別諸似義智。不能正解。故名似比量也。似因十
<lb ed="X" n="0949c07"/><lb ed="R087" n="0169a01"/>四過中隨犯一過。則所生智不解正義。非正智矣。</p>
<lb ed="X" n="0949c08"/><lb ed="R087" n="0169a02"/><p xml:id="pX53p0949c0801">△六眞能破門。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0949c09"/><lb ed="R087" n="0169a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0949c0901">復次若顯示能立過失。說名能破。謂初能立缺減過
<lb ed="X" n="0949c10"/><lb ed="R087" n="0169a04"/>性。立宗過性。不成因性。不定因性。相違因性。及喩過
<lb ed="X" n="0949c11"/><lb ed="R087" n="0169a05"/>性。顯示此言開曉問者。故名能破。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0949c12"/><lb ed="R087" n="0169a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0949c1201">此明眞能破者。可以破彼似能立也。若能顯示似
<lb ed="X" n="0949c13"/><lb ed="R087" n="0169a07"/>能立者所有過失。說名能破。謂彼初似能立者。有
<lb ed="X" n="0949c14"/><lb ed="R087" n="0169a08"/>種種缺減過性。或犯立宗九過性。或犯四不成因
<lb ed="X" n="0949c15"/><lb ed="R087" n="0169a09"/>性。或犯六不定因性。或犯四相違因性。及犯同喩
<lb ed="X" n="0949c16"/><lb ed="R087" n="0169a10"/>異喩十種過性。今爲顯示此言以開曉於問者。故
<lb ed="X" n="0949c17"/><lb ed="R087" n="0169a11"/>名能破。</p><p xml:id="pX53p0949c1704" cb:place="inline">△七似能破門。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0949c18"/><lb ed="R087" n="0169a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX53p0949c1801">若不實顯能立過言。名似能破。謂於圓滿能立。顯示
<lb ed="X" n="0949c19"/><lb ed="R087" n="0169a13"/>缺減性言。於無過宗。有過宗言。於成就因。不成因言
<lb ed="X" n="0949c20"/><lb ed="R087" n="0169a14"/>於決定因。不定因言。於不相違因。相違因言。於無過
<lb ed="X" n="0949c21"/><lb ed="R087" n="0169a15"/>喩。有過喩言。如是言說。名似能破。以不能顯他宗過
<lb ed="X" n="0949c22"/><lb ed="R087" n="0169a16"/>失。彼無過故。且止斯事。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0949c23"/><lb ed="R087" n="0169a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0949c2301">此明似能破者。不可以破眞能立也。若其語言。不
<lb ed="X" n="0949c24"/><lb ed="R087" n="0169a18"/>能實顯能立之過。名似能破。謂於圓滿眞能立者。
<pb ed="X" xml:id="X53.0859.0950a" n="0950a"/>
<lb ed="X" n="0950a01"/><lb ed="R087" n="0169b01"/>而反妄言顯示其缺減性。或於無過宗。而反言其
<lb ed="X" n="0950a02"/><lb ed="R087" n="0169b02"/>有過。或於成就四。因反言其不成。或於決定因。而
<lb ed="X" n="0950a03"/><lb ed="R087" n="0169b03"/>反言其不定。或於不相違因。而反言其相違。或於
<lb ed="X" n="0950a04"/><lb ed="R087" n="0169b04"/>無過喩。而反言其有過。如是言說。皆名爲似能破。
<lb ed="X" n="0950a05"/><lb ed="R087" n="0169b05"/>以不能顯他宗過失。彼旣無過。不應妄破。故結誡
<lb ed="X" n="0950a06"/><lb ed="R087" n="0169b06"/>云且止斯事也。大文二別釋八門竟。</p><p xml:id="pX53p0950a0615" cb:place="inline">△三以頌總
<lb ed="X" n="0950a07"/><lb ed="R087" n="0169b07"/>結。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0950a08"/><lb ed="R087" n="0169b08"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX53p0950a0801"><l><anchor xml:id="nkr_note_add_0950a0801" n="0950a0801"/><anchor xml:id="beg0950a0801" n="0950a0801"/>已<anchor xml:id="end0950a0801"/>宣少句義</l><l>爲始立方隅</l><l>其間理非理</l>
<lb ed="X" n="0950a09"/><lb ed="R087" n="0169b09"/><l>妙辯於餘處</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0950a10"/><lb ed="R087" n="0169b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX53p0950a1001">初入佛法。卽須以此少少句義而辯邪正。故爲始
<lb ed="X" n="0950a11"/><lb ed="R087" n="0169b11"/>立方隅。譬如航海。須指南車。乃識方隅。如是初游
<lb ed="X" n="0950a12"/><lb ed="R087" n="0169b12"/>佛法海者。須此因明。可辯邪正也。眞能立眞現量
<lb ed="X" n="0950a13"/><lb ed="R087" n="0169b13"/>眞比量。名爲理。似能立似現量似比量。名非理。非
<lb ed="X" n="0950a14"/><lb ed="R087" n="0169b14"/>理則可破。理則不可破。一切論藏。不過辯此理與
<lb ed="X" n="0950a15"/><lb ed="R087" n="0169b15"/>非理。故云妙辯於餘處也。然則不學因明。無以入
<lb ed="X" n="0950a16"/><lb ed="R087" n="0169b16"/>正理之門。不窮敎海。無以盡因明之妙。欲人守其
<lb ed="X" n="0950a17"/><lb ed="R087" n="0169b17"/>約以博學。會其博而歸約也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0950a18"/><lb ed="R087" n="0169b18"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>因明入正理論直解<note place="inline">終</note></cb:jhead></cb:juan>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0942a2301" to="#end0942a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0942b1101" to="#end0942b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0943a1201" to="#end0943a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0943b1101" to="#end0943b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0943b1201" to="#end0943b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0943b1701" to="#end0943b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0943b1901" to="#end0943b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0943b2301" to="#end0943b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0943b2302" to="#end0943b2302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0943c2101" to="#end0943c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0943c2201" to="#end0943c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0943c2401" to="#end0943c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0944a0201" to="#end0944a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0944c0401" to="#end0944c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0945a0101" to="#end0945a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0945a2001" to="#end0945a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0947c0501" to="#end0947c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0947c1801" to="#end0947c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0947c2001" to="#end0947c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0948b2301" to="#end0948b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0948c1901" to="#end0948c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0949a0601" to="#end0949a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0949a2401" to="#end0949a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0949b0601" to="#end0949b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0949c0301" to="#end0949c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0950a0801" to="#end0950a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0942a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0942a2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0942b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0942b1101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0943a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0943a1201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0943b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0943b1101">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0943b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0943b1201">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0943b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0943b1701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0943b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0943b1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0943b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0943b2301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0943b2302" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0943b2302">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0943c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0943c2101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0943c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0943c2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0943c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0943c2401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0944a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0944a0201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0944c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0944c0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0945a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0945a0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0945a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0945a2001">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0947c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0947c0501">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0947c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0947c1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0947c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0947c2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0948b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0948b2301">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0948c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0948c1901">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0949a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0949a0601">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0949a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0949a2401">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0949b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0949b0601">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0949c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0949c0301">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0950a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0950a0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>